Bireyi tanıma teknikleri ile Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleriyle arasındaki ilişkiyi tam olarak anlayabilmemiz için önce Rehberliğin tanımına göz atmamız gerekir. Rehberlik; bireyin kendisini tanıması ve çevre olanaklarını en iyi kullanabilmesinde bireye yapılan sistemli yardım süreci olarak tanımlanmaktadır. Bu tanımdan yola çıkarak şunları söyleye biliriz.
Her birey güçlü ve zayıf yönleriyle vardır. Bireyin güçlü ve zayıf yanları kişi (lik) olmasını sağlayan en önemli etmendir. Bireye etkili ve profesyonel yardim yapılabilmesi için bireyin güçlü ve zayif yönleri bilinmesi gerekir. Eğitim sürecinde ortaya çikabilecek sorunlarin çözülmesi için ögrencinin güçlü ve zayif yönlerinin bilinmesi gerekir. Eger birey güçlü ve zayıf yönlerinin farkindaysa verecegi kararlarda ve ileriye dönük yordamalarda basari sağlayacaktır.
Psikolojik Danışma ve Rehberlikte kullanılan teknikler, bireylere yardım için sadece birer araç gibi düşünülmeli. Sonuçları kullanılmayan , bireyin kendini daha gerçekçi ve doğru olarak tanımasına yardım amacı ile sonuçları bireyle paylaşılmayan hiçbir tekniğin değeri yoktur. Psikolojik Danışma ve Rehberlikte bir teknik kullanma yerine her zaman daha çok teknikle bilgi toplama yolu tercih edilmelidir. Tekniklerin uygulanmasında mutlaka süreklilik olmalı. Psikolojik Danışma ve Rehberlikte kullanılacak tüm teknikler Psikolojik Danışma ve Rehberlikte tanıma ve tanıtma hizmetlerinin tamamlayıcı ve ayrılmaz bir parçası olarak düşünülmelidir. (Kepçeoğlu, 1992 ; s. 125 )
Bireyi Tanımaktan şu faydalar elde edilebilir: bir parçası olarak düşünülmelidir. (Kepçeoğlu, 1992 ; s. 125 )
Bireyi Tanımaktan şu faydalar elde edilebilir:
1. Bireyin kendisini tanımasına ve gerçekçi bir benlik geliştirmesine yardım etmek için,
2. Herhangi bir konuda karar vermek için gerekli temel bilgilerin toplanması amacı ile,
3. Yetenek ve ilgileri doğrultusunda bireyleri akademik programlara ve mesleklere yönlendirmek için,
4. Genelde ve okulda düzenlenecek eğitim programları için uygun olacak bireyleri ayırma ve sınıflandırmada,
5. İş verimi artırmak için bireylerin ve işin niteliklerine uygun kişileri seçmek ve yerleştirmek için,
6. Evlilik ve eş seçiminde bireylere yardımcı olmak için,
7. Bir kurumun özel amaçları için en uygun kişileri seçmek için,
8. Bireyin problemlerine uygun yardım ve tedavi hizmetini kararlaştırmak ve teşhis koymak için,
9. Bireylerin belirli konularda gelecekteki başarılarını yordamak, tahminlerde bulunmak için. (Özgüven, 2001; s.82-83)
Her birey çeşitli yönleriyle diğerlerinden farklıdır. O halde bireyi tanımanın asıl amacı onun kendisini tanımasına, kendisinin başkalarından olan farklılıklarını görmesine yardım etmektir.
Bireyi Tanımanın Temel İlkeleri
1. Temel ilke bireyin kendini tanımasına yardım etmektir.
2. Sadece bir ölçme aracı bireyi tanımak için yeterli değildir. Amaç bireyi olabildiğince farklı yönleriyle tanımaya çalışmak olmalıdır. Önemli bir noktada uygulanacak ölçme aracı amaca hizmet edecek şekilde hazırlanmalıdır.
3. Bireyi tanıma tekniklerinin birlikte veya kısa zaman dilimi içinde uygulanıp sonuçlarının birlikte yorumlanması daha yararlıdır.
Bireyler arasındaki farklılıklar iki nedene dayandırılmaktadır
Kalıtımsal Nedenler ve Çevresel Nedenler
Neden ne olursa olsun kabul edilen bir gerçek var ki her birey diğer bireylerden farklı yetenek ve ilgilere sahip olduğu gibi sahip olunan yeteneklerde diğer bireylerdeki ayni yetenekler açısından bile nitelik ve nicelik yönünden farklıdır.
Bireyi tanıyabilmek için bireylerin sağlık, basari, kişilik, benlik tasarımı, çevre , fiziksel (bedensel) yapı, ilgi ve yetenekleri, tavır, tutum değer yargıları, zayıf ve güçlü yanları ve pek çok özelliklerinin de bilinmesi gerekir.
Değişen durum ve sartlar da okul yada disinda (ev, isyeri ve diger kurumlarda ) bireyin daha çok tanınabilmesi için degisik test ve envanterler gelistirilmistir. Gözlem, anket, test, psikolojik danışma ...gibi .
Bu test ve envanterler yöneticilere, öğretmenlere, psikolojik danışmanlara öğrenciye ve velilere su faydaları sağlar diyebiliriz.
Yöneticilerin öğrencileri tanimalarina, çevreyi tanimalarina yardimci oldugu gibi yapilan egitsel ve yönetsel faaliyetlerin, plan ve programlarini gözden geçirilip iyilestirilmesi hatta degistirilmesini saglayabilir.
Öğretmen öğrencilerinin güçlü ve zayıf yönlerini tanıdığı gibi öğrenciye akademik ve mesleki açıdan yardımcı olabilir. Bu çalışmalar öğretmenin öğrenciye karşı tutum ve davranışlarını gözden geçirmesini sağlar. Öğrenciye fayda sağladığı gibi okulun ve öğretmenin başarısına da katkı sağlar.
Okuldaki diğer öğretmenler gibi Psikolojik danışmanda bundan fayda saglar. Kullanilan bireyi tanıma teknikleri öğrenci ve çevresi hakkında bilgi verdigi gibi planlanan yada planlanmayan durum ve şartlar içinde etkili bir yöntem olur. Zira bilgi olmadan hiç bir etkinlik yapilamaz.
Bu bilgiler ögrencilerin kendilerini tanimalarina (yetenek, ilgi, basari...vs) ve kendileri hakkinda karar alirken daha gerçekçi tavir takinmalarini saglar.
Veliler ise bu bilimsel veriler sonucunda çocuklarını daha iyi tanıyıp, onların karar verme süreçlerine olumlu yönde katkıda bulunurlar.
Kısaca öğrenciyi tanımak, onlar için en iyisini yapmak, onları en iyi şekilde geleceğe hazırlamak istiyorsak öğrencilerimizi her yönüyle tanımamız gerekir.